Związek Pracodawców Gospodarki Obiegu Zamkniętego i Recyklingu (ZPGOZiR) złożył 9 lipca 2026 r. stanowisko do projektu UDER113 — nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (u.o.p.z.) oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym.
ZPGOZiR podziela diagnozę Ministerstwa Sprawiedliwości: obecna ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych jest w praktyce martwa, a dane statystyczne potwierdzają, że przez ponad dwie dekady jej obowiązywania była stosowana marginalnie. Związek nie sprzeciwia się idei zwiększenia skuteczności egzekwowania odpowiedzialności spółek za czyny zabronione i dostrzega potencjalne korzyści trybu konsensualnego przewidzianego w projekcie.
Projekt dotyczy jednak całej polskiej gospodarki — w tym sektora GOZ, który należy do sektorów o najwyższym stopniu regulacji środowiskowej i administracyjnej. Instalacje do przetwarzania odpadów, zakłady ZSEE i linie recyklingu działają na podstawie rozbudowanych systemów pozwoleń i decyzji administracyjnych, podlegają wielowarstwowemu nadzorowi organów ochrony środowiska i wypełniają publiczne obowiązki środowiskowe. Projekt w obecnym kształcie nie uwzględnia tej specyfiki.
Pięć postulatów legislacyjnych
W stanowisku ZPGOZiR wskazuje pięć obszarów wymagających zmiany:
Postulat 1 dotyczy doprecyzowania standardu dowodowego kryterium „okoliczności nie budzą wątpliwości” w projektowanym trybie konsensualnym (art. 43a u.o.p.z.). W obecnym brzmieniu kryterium to jest w pełni uznaniowe, a podmiotowi zbiorowemu nie przysługuje żadne prawo do zakwestionowania oceny prokuratora przed złożeniem wniosku do sądu.
Postulat 2 odnosi się do art. 26 u.o.p.z. — przepisu umożliwiającego zabezpieczenie majątku podmiotu zbiorowego jeszcze przed wszczęciem postępowania. ZPGOZiR wnosi o wyłączenie spod zabezpieczenia aktywów niezbędnych do zapewnienia ciągłości wykonywania obowiązków publicznoprawnych wynikających z posiadanych decyzji środowiskowych.
Postulat 3 dotyczy kumulacji sankcji: projekt nie zawiera żadnej regulacji koordynującej nowe kary z u.o.p.z. z istniejącymi karami administracyjnymi (WIOŚ, BDO, cofnięcie pozwolenia). To samo zdarzenie może skutkować nawet sześcioma równoległymi ścieżkami odpowiedzialności.
Postulat 4 adresuje skutki wpisu do Krajowego Rejestru Karnego — w tym 10-letni okres zatarcia, który może de facto wykluczyć podmiot z postępowań o zamówienia publiczne i uniemożliwić przedłużenie decyzji środowiskowych.
Postulat 5 dotyczy Oceny Skutków Regulacji: OSR nie zawiera danych sektorowych ani analizy wpływu na branżę GOZ, a projekt UDER113 nie był oceniany łącznie z równolegle procedowanym projektem UC148 dotyczącym przestępstw środowiskowych.
Konstruktywny głos branży
ZPGOZiR nie kwestionuje potrzeby zwiększenia skuteczności odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Wskazuje natomiast rozwiązania, które pozwolą osiągnąć ten sam cel przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka niezamierzonych skutków dla przedsiębiorstw wykonujących zadania o istotnym znaczeniu środowiskowym i bezpieczeństwa surowcowego państwa.
Pełna treść stanowiska podpisanego przez Prezesa ZPGOZiR Mirosława Baściuka dostępna jest poniżej.